Limburgers in Afghanistan
Een ploeg van L1 bezocht Limburgse militairen in Afghanistan. De reportages van verslaggever Bern Opdenacker en cameraman Rudi Ebbinge zijn tot en met woensdag te zien.
En kijk die woensdag ook naar een langere bijdrage in het programma Limburg Laat. De verslaggevers hielden vanuit Afghanistan ook een weblog bij over hun belevenissen. Daarover leest u meer op deze pagina >>
Reportage 4: Het restaurant
Op de Nederlandse basis in de Afghaanse provincie Uruzgan werken niet alleen militairen. In de Echo's, dat is een restaurant op de basis werkt Bianca Pas uit Maastricht.
Ze bereidt maaltijden voor de militairen. Een jaar lang vrijblijft ze vrijwillig op de basis. Midden in oorlogsgebied.
Reportage 3: Commando-overdracht
De Maastrichtse kolonel Theo Vleugels draagt in Uruzgan het commando over. Vleugels voerde een half jaar lang het bevel over de Nederlandse missie in Afghanistan. In de reportage van verslaggever Bern Opdenacker legt hij uit hoe de Nederlanders een alternatief bieden voor de Taliban.
Reportage 2: Oorlog
De Nederlandse missie is een heropbouwmissie. Maar in Uruzgan is het ook nog altijd oorlog. Er wordt haast dagelijks geschoten en Nederlandse soldaten komen vaak onder vuur te liggen.
Vorige week raakten nog 5 soldaten gewond bij een zelfmoordaanslag. We zoeken de Swalmense soldaat Jules op. Hij heeft zelf ook al dit soort gevechten meegemaakt in Uruzgan.
Reportage 1: Heropbouw
In Uruzgan zijn tientallen projecten opgestart. Er worden nieuwe bruggen en wegen gebouwd, scholen en waterputten.
Maar er is één probleem: de Taliban. Die is nog altijd volop actief in Uruzgan. En Afghanen die samenwerken met de Nederlandse troepen worden regelmatig vermoord door de Taliban. In Tarin Kowt is daarom een vergaderzaal gebouwd waar Afghanen met de Nederlanders kunnen praten, uit het zicht van de Taliban. Dennis uit Maastricht - we mogen van Defensie geen achternamen noemen - coördineert het project.
Dag 7: Eindelijk weer een pils
We zijn weer terug in Kabul. Het temperatuurverschil met Kandahar en Tarin Kowt is enorm. Het vriest 5 graden. Dat heeft te maken met de hoogte. De stad ligt op zo'n 1800 meter, vandaar.
De trip naar de Nederlandse basis in Uruzgan is een bijzondere ervaring geweest. We zijn geschrokken van het geweld, maar de militairen zelf zijn hoopvol over de toekomst. Al is het duidelijk dat er nog tientallen jaren werk is hier. Dat zegt ook de Maastrichtse kolonel Theo Vleugels, de baas van het kamp in Uruzgan.
LUCKY
De vraag is natuurlijk of de Nederlandse soldaten de klus zullen klaren. Voorlopig zijn ze hier voor twee jaar. Maar wat daarna? Het zal voor een groot deel afhankelijk zijn van het aantal slachtoffers dat valt. Tot nu toe is er geen enkele Nederlandse soldaat gesneuveld door geweld, dat heeft hen bij de coalitiepartners de bijnaam 'the Lucky Dutch' opgeleverd.
Wij vertrekken morgenvroeg naar eindbestemming Eindhoven, met een tussenlanding op Kreta. Daar mogen de militairen nog twee dagen uitrusten. En voor het eerst in vier maanden een pilsje drinken.
Dag 6: Op weg naar huis
We zijn weer op weg naar huis. Vanmorgen hebben we de basis in Tarin Kowt verlaten. Met een helikopter zijn we terug naar Kandahar gevlogen. Morgen vliegen we dan (hopelijk) naar Kaboel. Hier in Kandahar slapen we vannacht in een tent op de ISAF-luchtmachtbasis. De tent staat op nog geen 300 meter van de landingsbaan, dus dat wordt een korte nacht! Ongeveer elke vijf minuten stijgt hier een vliegtuig of een helikopter op. Ik vrees dat we vannacht vaak aan de inwoners van Schinveld zullen denken.
We hebben in totaal drie dagen doorgebracht in Tarin Kowt. Eigenlijk veel te weinig om écht mee te maken hoe het leven van de militairen in Afghanistan is. We wilden graag met een patrouille mee op pad, maar dat mocht niet. Er was te weinig tijd en er gold een verhoogd risico. De afgelopen dagen is er flink gevochten. Er is een Britse soldaat gesneuveld, het eerste slachtoffer in 2007 aan de kant van de westerse troepen. Eergisteren is ook een Apachehelikopter beschoten. Ik denk dat defensie geen enkel risico wilde nemen en ons daarom 'veilig' binnen de poort heeft gehouden.
GEWELD
Rudi en ik zijn geschrokken van het geweld in Uruzgan. We hebben verschillende Limburgse soldaten geïnterviewd en hun verhalen waren vaak angstaanjagend. Ze komen tijdens hun patrouilles regelmatig onder vuur te liggen. Bovendien worden haast dagelijks boobytraps gevonden langs de wegen. Gelukkig heeft het opbouwwerk al een beetje resultaat. Er is een klein beetje vertrouwen gegroeid tussen de soldaten en sommige locals. Zij komen de Nederlanders af en toe waarschuwen als er een bom langs de weg ligt.
Er is echter nog een lange weg af te gaan. De Taliban beschouwt mensen die samenwerken met de westerse troepen als verraders. Het is al een paar keer gebeurd dat zulke verraders in hun dorp worden opgehangen door de Taliban. Zulke moorden maken indruk op de bevolking. Hier is nog tientallen jaren werk, zoveel is duidelijk.
Dag 5: Stofhappen.nl
We hebben inmiddels heel wat opnames gemaakt en zijn begonnen met de montage. De reportages worden (waarschijnlijk) vanaf eind volgende week uitgezonden op L1 radio en tv.
Het is onrustig in de bergen rond de Nederlandse basis. Vanmorgen waren in de verte zware schoten te horen, afkomstig van Apachehelikopters, vertelt ons een Limburgse soldaat. Het is duidelijk dat er in de bergen wordt gevochten. Volgens een majoor die we vanmiddag spraken neemt het aantal vijandelijke contacten de laatste tijd toe.
STOF
Toch is op de basis alles normaal. Het is zondag en erg rustig. De militairen maken zich niet al te druk over de schoten die in de verte zijn te horen. Ze zijn vooral bezig met hun dagelijkse bekommernissen. Zoals bijvoorbeeld: het stof. Uruzgan bestaat uit rotsen en zand. Het zand is niet te vergelijken met zand bij ons thuis. Het is stof, zeer fijn stof. Elke keer als er een auto of een vrachtwagen voorbij rijdt, stuift het op. Het kruipt in je neus en je keel, in je kleren en erger: in de machines. De motoren van de voertuigen lijden eronder en ook de wapens worden heel snel vuil. Ook wij hebben er last van. Het stof kruipt in alle spleetjes van onze camera. We moeten hem iedere dag schoonmaken.
De soldaten zitten hier vier of zes maanden en zullen dus aan het stof moeten wennen. De meesten kunnen er nog om lachen. Zo krijg je creatieve mailadressen als stofhapper@hotmail.com. Bedacht door een stoffige militair uit Heijen, Gennep.
Dag 4: Heropbouw in oorlogsgebied
Voor het eerst hebben we iets gezien van het echte doel van de missie in Uruzgan: het heropbouwen van de provincie. Het is een klus die volgens kampcommandant kolonel Vleugels (uit Maastricht) enkele tientallen jaren zal duren. Op verschillende plekken in de provincie worden nieuwe bruggen gebouwd, wegen aangelegd, waterputten gegraven en schooltjes uit de grond gestampt.
STAMOUDSTEN
Eén van de Limburgse medewerkers aan deze projecten van het PRT, Provincial Reconstruction Team, leidde ons rond in een nieuw gebouw aan de rand van de basis. Hier zijn vergaderzalen gebouwd waar de stamoudsten uit de omgeving terecht kunnen. Nu durven ze vaak niet openlijk met de Nederlandse militairen om de tafel zitten, uit angst voor de Taliban. Die zien het samenwerken met de westerse troepen als verraad. Uit wraak komen ze dan langs in de dorpen en hangen zo een 'verrader' op.
Een paar kilometer verderop ligt een trainingskamp waar Afghaanse mannen een politieopleiding krijgen. Nederlandse en Amerikaanse militairen geven er les. De Afghanen leren er hoe ze moeten fouilleren of iemand kunnen arresteren. Schietlessen zijn overbodig. In Afghanistan word je met een Kalasjnikov geboren! Bijna iedereen loopt hier gewapend rond.
KNEEPJES
De politiemannen in spé zien er nog een beetje slungelachtig uit. Ze slenteren rond, dragen hun pet achterstevoren en spelen met hun wapen. Deze groep is nog maar twee dagen geleden aan de opleiding begonnen. Over twee weken zijn ze klaar en moeten ze de belangrijkste politiekneepjes onder de knie hebben. Na hun opleiding krijgen ze een diploma. Ze zijn dan officieel politieagent en kunnen aan de slag. Een bijzonder zware taak in Uruzgan. Dit is oorlogsgebied. De Taliban is vaak genadeloos voor Afghanen die samenwerken met de westerse troepen. Hoe ze het er vanaf brengen, blijkt over een paar maanden of misschien een paar jaar. De toekomst van Afghanistan staat voor onze neus.
Dag 3: Eindelijk in het Nederlandse kamp
We zijn er! Vanmorgen zijn we na drie dagen reizen eindelijk gearriveerd in Tarin Kowt.
Het Nederlandse kamp ligt echt in the middle of nowhere. Vanuit Kandahar hebben we een uur met een helikopter gevlogen om er te komen. Als het Afghaanse landschap onder je door glijdt, begrijp waarom het zo lastig is om ook maar iets te doen in dit land. Er zijn hier alleen maar rotsen en zand. Honderden kilometers lang.
HEERLEN
In Tarin Kowt kunnen we eindelijk aan de slag. Vanmiddag hebben we de eerste Limburgers ontmoet. Een sergeant uit Heerlen die vanaf morgen vijf dagen lang op patrouille gaat. Een risicovolle missie. De Taliban is hier altijd in de buurt en wie het kamp verlaat, moet alert zijn. Toch zijn er niet alleen militairen actief hier in Tarin Kowt. In een van de restaurants op de basis werkt een vrouw uit Maastricht. Een jaar lang gaat ze hier aan de slag in de keuken om maaltijden de bereiden voor de militairen. Waarom ze dit doet? "Tja, zo zie je eens wat van de wereld" luidt het antwoord.
ONRUSTIGOp de basis hier is het relatief veilig. De plek wordt af en toe onder vuur genomen door de Taliban, maar alle slaap- en eetzalen zijn gepantserde bunkers. Dat is een groot verschil met Kaboel en Kandahar. Daar kregen we eerst een uitgebreide veiligheids-drill. Bij een aanval: helm op, scherfvest aan en dan rennen, zo hard je kan, naar de dichtstbijzijnde bunker. Drie dagen geleden was er een aanval in Kandahar. Toen wij er vannacht in een onbeschermde tent sliepen, spookte dat toch door mijn hoofd. Het was dan ook een onrustige nacht. Zeker als je weet dat we in een slaapzaal lagen met 250 bedden! Slaap zacht...!
Morgen gaan we op pad met kolonel Vleugels. Deze Maastrichtenaar is de kampcommandant, de baas van het spul. Van hem krijgen we te horen hoe de situatie hier is en welke vorderingen er worden gemaakt. Eindelijk zijn we aan de slag!
Dag 2: Met de Canadezen mee
Het is gelukt! Vanavond vertrekken we. Er is plaats op een Canadees transportvliegtuig en daarmee vliegen we naar Kandahar, een stad in het zuidoosten van Afghanistan.
In Kandahar is een grote NAVO-basis gevestigd waar, net zoals hier in Kaboel, militairen uit tientallen landen zijn gelegerd. Vanuit Kandahar reizen we daarna verder naar Uruzgan. Het is alleen de vraag wanneer dat kan. In Kandahar verblijft generaal van Loon uit Nederweert. Hij voert het bevel over de 11 000 NAVO-soldaten in Zuid-Afghanistan.
CHAOS
Ik hoop dat we de man te spreken krijgen. Ik wil hem graag vragen hoe hij tegen deze missie aankijkt en vooral hoe de resultaten zijn tot nu toe. Afghanistan is een land in chaos. Het wordt al tientallen jaren verscheurd door oorlog. Bouw zo een land maar weer eens op. Dat is voor een groot deel de verantwoordelijkheid van de man uit Nederweert. Eerst moeten we weg uit Kaboel.
KAARTEN
Het leven voor een militair hier op de basis is zwaar. Het is hier niet zo gevaarlijk als in Uruzgan, maar het is erg saai. Alle militairen die naar Uruzgan gaan, moeten eerst langs hier. Soms moeten ze maar twee dagen wachten (zoals wij), soms een hele week. Het enige dat je hier kan doen is wandelen, koffie drinken en een kaartje leggen. Voor een journalist is hier dus al helemaal niets te doen. In Kandahar zal dat snel veranderen, denk ik.
Dag 1: Maybe Airlines
De reis begint met wachten. Op de militaire luchthaven in Eindhoven duurt het drie uur voor we kunnen vertrekken.
Cameraman Rudi en ik beseffen dat we naar een risicovol gebied vertrekken en dat het transport daardoor niet makkelijker wordt. We besluiten het allemaal gewoon een beetje op ons te laten af komen. En ons geduld wordt zwaar op de proef gesteld! Na een vlucht van ongeveer negen uur met een tussenstop van drie uur in de Verenigde Arabische Emiraten landen we vanmorgen rond zeven uur plaatselijke tijd op de luchthaven in Kaboel. Het vriest. Zeven graden onder nul!
WACHTEN
GEHEIM
SCHERFVEST
We zijn embedded, leven tussen de militairen en worden dan ook als militairen behandeld. We zijn de enige journalisten hier en slapen vannacht tussen de soldaten. We dragen dezelfde beschermende kleding als de soldaten. Vanmiddag kregen we een helm en een scherfvest (dat moet je beschermen tegen een explosie). Die moeten we vanaf nu altijd dragen als we de basis verlaten. Hopelijk lukt dat ook snel! Misschien heeft Maybe Airlines morgen wel een vliegtuig beschikbaar.
